آنان زينت داده و گمراهشان ساخته . و ايشان هم مردم را گمراه نمودند ، و ليكن در عين حال خداوند گمراهشان كرد و از نعمت هدايت محرومشان نمود ، و كسى كه خدا او را گمراه كرده باشد هدايت كننده اى نخواهد داشت . « لَهُمْ عَذابٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَلَعَذابُ الآخِرَةِ أَشَقُّ وَما لَهُمْ مِنَ اللَّه مِنْ واقٍ » . كلمه « اشق » صيغه افعل تفضيل است از ماده « مشقة » است . و كلمه « واق » اسم فاعل از ماده « وقاية » به معناى نگهدارى است . در اين آيه بطور اختصار عذابى را كه در آيات سابق وعده داده بود بيان مىكند . و مقصود از جمله « وَما لَهُمْ مِنَ اللَّه مِنْ واقٍ » نفى شفاعت و تاثير آن در حق ايشان است ، و معنايش اين است كه به هيچ وجه كسى را ندارند كه شفاعتشان كند . * ( « مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ أُكُلُها دائِمٌ وَظِلُّها تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَعُقْبَى الْكافِرِينَ النَّارُ » ) * . كلمه « مثل » به معناى توصيفى است كه موصوف را ممثل و مجسم نمايد . در آيه شريفه وعده جميلى را كه در قبال وعيد كفار به مردم پرهيزگار اختصاص داده بيان مىكند ، تا هم آن را بيان كرده باشد ، و هم اينكه زمينه براى خاتمه كلام كه خلاصه گيرى از نتيجه سعى كفار و مؤمنين در مسير بسوى پروردگار و بازگشتشان بسوى اوست ، فراهم گردد . و اگر در قبال كفار متقين را قرار داد ، با اينكه مىبايست مؤمنين را قرار داده باشد ، بدين منظور است كه اشاره كند بر اينكه كسانى به اين عاقبت حسنى نائل مىآيند كه علاوه بر ايمان ، عمل صالح هم داشته باشند ، چون اگر ايمان به خدا داشته باشند و عمل صالح نكنند مؤمن به خدا و كافر به آيات او خواهند بود . و از جمله اشارات لطيفى كه در اين آيه به كار رفته اين است كه در مقابله اول ميان مؤمنين و مشركين ، از آنان به « متقون » و از اينان به « الذين كفروا » تعبير كرده ، و در آخر از آنان به « الذين اتقوا » و از اينان به « كافرون » تعبير نموده است . و بعيد نيست كه در اين اختلاف تعبير اشاره باشد به اينكه فعل ماضى « اتقوا » و « كفروا » و صفت « متقين » و « كافرون » در اينجا يك مدلول دارند ، و مجموع اعمالشان در دنيا يك عمل اعتبار شده است ، و لازمه آن اين است كه يك بار بودن عمل عين استمرار آن باشد ، و به اين اعتبار تعبير * ( « الَّذِينَ كَفَرُوا » ) * و * ( « الَّذِينَ اتَّقَوْا » ) * كه دلالت بر صدور فعل دارد با تعبير « كافرون و متقون » كه دلالت بر اتصاف و استمرار مىكند يك مفاد را مىرسانند ، و آن عبارتست از منحصر ساختن موصوف بر صفتش ، و اينكه يك دسته فقط كفر مىورزند و دسته ديگر فقط در